Một vài lưu ý khi bắt đầu với một ứng dụng mới
Hãy cho bản thân vài tuần “làm quen” khi chuyển sang Tana. Rất có thể bạn đã gắn bó với cách tiếp cận “tệp và thư mục” cả đời, nên sẽ không thể nắm bắt ngay lập tức. Nhưng khi bạn “bắt nhịp” được, bạn sẽ biết ơn chính mình trong quá khứ vì đã quyết định thử cách làm việc mới này.
Sự kiên trì là chìa khóa
Khi mới bắt đầu, bạn rất dễ nản lòng. Thường thì ta thấy ai đó chia sẻ thiết lập ứng dụng trên YouTube. Ta hào hứng, xem thêm vài video, rồi tải ứng dụng, cài mẫu tùy chỉnh của họ và bắt đầu với quyết tâm thay đổi thế giới.
…30 phút sau, ta bỏ cuộc, vì hóa ra mọi thứ khó hơn nhiều so với vẻ bề ngoài. Ta đổ lỗi cho bản thân vì không hiểu nổi, hoặc đổ lỗi cho ứng dụng vì quá phức tạp. Chu kỳ hào hứng – rồi thất vọng cứ thế lặp lại, khi ta nhảy từ ứng dụng này sang ứng dụng khác. Thực tế là việc bắt đầu với bất kỳ ứng dụng mới nào cũng luôn có một đường cong học tập (learning curve), không thể tránh khỏi.
Khi xem hướng dẫn, bạn có cảm giác như mình đang tiến bộ. Nhưng khi bắt tay vào học và thực hành, bộ não lại nghĩ rằng “không tiến bộ gì cả”. Đó chính là sự lệch pha: xem hướng dẫn thì dễ và có phần thú vị, nhưng chưa phải là tiến bộ thật sự. Tiến bộ thật sự chỉ đến từ việc thực hành, triển khai và sử dụng. Vì vậy, đừng bỏ cuộc quá sớm.
Không có một công thức chung cho tất cả
Con người thường có xu hướng tìm “cách đúng nhất” (hoặc có thể là phần tính cách cầu toàn bùng lên khi dùng một “ứng dụng năng suất”). Với Tana, điều khó là: không có cách đúng duy nhất. Thay vào đó, sẽ có cách phù hợp với bạn.
Việc thiết lập hệ thống riêng dựa trên khả năng của công cụ chính là một phần quan trọng để xây dựng phương pháp quản lý thông tin bền vững. (Đây cũng là lý do tôi ít khi chia sẻ sẵn mẫu thiết kế – và nếu có thì tách biệt khỏi khóa học.) Phương pháp của tôi có thể không phù hợp với bạn. Mục tiêu của khóa học này là giúp bạn phát triển mô hình tư duy để tự xây dựng hệ thống cho riêng mình.
Dù bạn chọn cách nào, hãy cố gắng thiết kế sao cho có thể lặp lại được. Và giữ mọi thứ đơn giản nhất có thể. Cám dỗ để xây dựng những “hệ thống phức tạp” (ontologies) luôn hiện hữu, nhưng hầu hết rồi sẽ bị bỏ dở khi bạn sử dụng công cụ trong dài hạn.
Hãy tập trung vào việc làm cho cuộc sống của bạn dễ dàng hơn trước tiên; những hệ thống phức tạp và tự động hóa có thể đến sau.
Chú thích
- file and folder approach → dịch là cách tiếp cận “tệp và thư mục”, đặt trong ngoặc kép để nhấn mạnh lối tư duy truyền thống.
- learning curve → giữ nguyên thuật ngữ trong ngoặc đường cong học tập, vì người dùng công nghệ có thể quen.
- ontologies → dịch là hệ thống phức tạp kèm chú thích, vì trong triết học/khoa học dữ liệu có nghĩa khác, nhưng ở đây tác giả dùng theo nghĩa thực hành.
- Phong cách gốc khá trò chuyện – động viên → bản dịch cố giữ nhịp văn thân thiện, không quá học thuật, để người học thấy gần gũi.
Bạn có muốn mình tiếp tục dịch các phần này thành một “cẩm nang nhập môn Tana” trọn vẹn bằng tiếng Việt (gồm cả chú giải và ví dụ minh họa) để dùng như tài liệu học chính thức không?
Vài điều nhanh chóng khi bắt đầu với ứng dụng mới
Hãy cho mình vài tuần học hỏi khi chuyển sang Tana. Khả năng là bạn đã quen với cách "tệp và thư mục" cả đời, nên có thể ngay lập tức sẽ cảm thấy hơi lóng ngóng. Nhưng khi bạn đã nắm được, bạn sẽ biết ơn bản thân trước đó vì đã quyết định thử hướng tiếp cận mới này.
Kiên trì là chìa khóa
Bỏ cuộc giữa chừng khi bắt đầu một hành trình mới là điều dễ hiểu. Thường thì chúng ta xem ai đó thiết lập ứng dụng trong video hướng dẫn trên YouTube, thấy hào hứng và xem thêm vài video nữa, sau đó tải chương trình, template tùy chỉnh của họ và bắt đầu hành trình "thay đổi thế giới".
30 phút sau, chúng ta bỏ cuộc vì mọi thứ bỗng nhiên khó khăn hơn nhiều so với vẻ ngoài. Chúng ta đổ lỗi cho bản thân là không hiểu, hoặc cho ứng dụng là quá phức tạp. Cái vòng lặp của sự hứng thú và thất vọng này cứ tiếp diễn khi chúng ta đi từ ứng dụng này sang ứng dụng khác. Thực tế là bắt đầu với bất kỳ ứng dụng mới nào cũng đều đầy thách thức. Luôn luôn có một đường cong học tập cần vượt qua, không thể tránh khỏi.
Khi xem video hướng dẫn, bạn cảm thấy mình đang tiến bộ. Tuy nhiên, khi cố gắng vượt qua đường cong học tập, não bạn lại nghĩ rằng không có tiến triển gì. Đó là nguyên nhân của sự lạc hướng: xem video hướng dẫn thì dễ dàng và mang lại cảm giác hài lòng, nhưng thực ra không có tiến bộ. Tiến bộ thực sự là những "dặm đường khó khăn" của việc áp dụng và vận hành. Đừng vội bỏ cuộc quá sớm.
Không có "phù hợp cho tất cả"
Con người thường có xu hướng tìm kiếm "cách đúng đắn" (hoặc có lẽ là phần tính cách cầu toàn của chúng ta bùng nổ khi làm việc với một "ứng dụng năng suất"). Với Tana, cái khó chính là không có cách đúng nào để làm một việc, mà chỉ có cách phù hợp với bạn.
Thiết lập hệ thống của riêng bạn bằng các khả năng của công cụ là một phần của quá trình xây dựng cách tiếp cận linh hoạt để quản lý thông tin. (Đây là lý do tại sao tôi ngần ngại chia sẻ các mẫu và làm việc đó riêng biệt so với khóa học.) Phương pháp của tôi có thể không hiệu quả với bạn. Thay vào đó, mục tiêu của tôi với khóa học này là giúp bạn phát triển các mô hình tư duy để thực hiện hệ thống của riêng mình.
Bất cứ điều gì bạn làm, hãy cố gắng xây dựng theo cách có thể lặp lại và giữ mọi thứ đơn giản nhất có thể. Cạm bẫy xây dựng "học thuyết" phức tạp luôn rình rập, nhưng hầu hết chúng sẽ bị bỏ lại phía sau khi bạn sử dụng công cụ trong thời gian dài.
Hãy tập trung vào việc làm cho cuộc sống của bạn dễ dàng trước tiên; những hệ thống và tự động phức tạp có thể đến sau.
Vài điều nhanh chóng khi bắt đầu với ứng dụng mới
- Cho mình vài tuần học hỏi: Hãy cho mình thời gian để làm quen với ứng dụng mới, đừng vội bỏ cuộc nếu bạn cảm thấy lóng ngóng lúc đầu.
- Kiên trì là chìa khóa: Quá trình học tập một ứng dụng mới luôn có một đường cong học tập, hãy kiên trì theo đuổi.
- Không có "phù hợp cho tất cả": Hãy xây dựng hệ thống của riêng bạn dựa trên nhu cầu và cách làm việc của bạn.
Lời khuyên cụ thể cho Tana
- Hãy bắt đầu đơn giản: Đừng cố gắng xây dựng một hệ thống phức tạp ngay từ đầu. Hãy bắt đầu với những thứ đơn giản và sau đó thêm các tính năng phức tạp hơn theo thời gian.
- Hãy lặp lại: Hãy xây dựng hệ thống của bạn theo cách có thể lặp lại. Điều này sẽ giúp bạn dễ dàng quản lý và cập nhật hệ thống của mình.
- Hãy tập trung vào việc làm cho cuộc sống của bạn dễ dàng hơn: Hãy xây dựng hệ thống của bạn để giúp bạn làm việc hiệu quả hơn và giải phóng thời gian cho những việc quan trọng khác.